Ο πόνος στο στήθος είναι ένα από τα συμπτώματα που προκαλούν αμέσως ανησυχία και πιθανά δικαίως. Ωστόσο, δεν προέρχεται πάντα από την καρδιά. Γνωρίζοντας τα χαρακτηριστικά που τον κάνουν «ύποπτο», μπορείτε να αντιδράσετε σωστά και έγκαιρα.
Οι πιο συνηθισμένες αιτίες
Ο πόνος στο στήθος μπορεί να προέρχεται από πολλά όργανα και συστήματα και συγκεκριμένα την καρδιά, τους πνεύμονες, τον οισοφάγο, το στομάχι, τους μύες, τις αρθρώσεις ή ακόμα να προέρχεται από το έντονο άγχος. Η πρόκληση για τον ασθενή, αλλά και τον γιατρό, είναι να ξεχωρίσει ποιες περιπτώσεις χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης.
Οι καρδιολογικές αιτίες που πρέπει να αποκλειστούν πρώτα είναι το οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, η ασταθής στηθάγχη, η περικαρδίτιδα και τα οξέα αορτικά σύνδρομα. Μεταξύ των μη καρδιολογικών αιτιών ξεχωρίζουν η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, ο πνευμοθώρακας, η πνευμονία, τα μυοσκελετικά άλγη και οι κρίσεις πανικού.
Χαρακτηριστικά που παραπέμπουν στην καρδιά
Δεν υπάρχει ένα απόλυτο κριτήριο, αλλά ορισμένα χαρακτηριστικά αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα καρδιολογικής αιτιολογίας:
- Πίεση, σφίξιμο ή βάρος στο κέντρο ή αριστερά του στήθους, διάρκειας λίγων αλλά και άνω των 15–20 λεπτών
- Ακτινοβολία του πόνου στον αριστερό ώμο, βραχίονα, σιαγόνα ή πλάτη
- Συνοδός ιδρώτας, ναυτία ή αίσθηση λιποθυμίας
- Εμφάνιση κατά την άσκηση ή στρεσσογόνα κατάσταση και ανακούφιση με την ανάπαυση
- Ιστορικό στεφανιαίας νόσου, εμφράγματος ή σακχαρώδους διαβήτη
Πάντως καλό είναι να γνωρίζουμε πως ο καρδιαγγειακός πόνος δεν είναι πάντα οξύς και πολύ έντονος. Συχνά περιγράφεται ως ήπιο βάρος, πίεση ή δυσφορία οπισθοστερνικά, δηλαδή σαν “πλάκωμα” στο στήθος.
Χαρακτηριστικά που μειώνουν την πιθανότητα καρδιακής αιτίας
- Πόνος που επιδεινώνεται με το άγγιγμα/πίεση ή την κίνηση του θώρακα (μυοσκελετικό)
- Αίσθημα καύσου ή όξινη γεύση στο στόμα, ιδίως μετά το φαγητό (γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση)
- Πόνος αιχμηρός, εντοπισμένος σε ένα σημείο που διαρκεί ελάχιστα δευτερόλεπτα
- Εμφάνιση σε ηρεμία, σε νέο άτομο χωρίς παράγοντες κινδύνου χωρίς να υπάρχει σε σωματική κόπωση/άσκηση.
- Άμεση υποχώρηση με αντιόξινα ή αλλαγή στάσης σώματος
Άτομα με διαβήτη ή ηλικιωμένοι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν έμφραγμα χωρίς τυπικό πόνο, αυτό που λέμε «αθόρυβο έμφραγμα».
Πότε πρέπει να αναζητήσω ιατρική βοήθεια;
- Ο πόνος δεν υποχωρεί σε 5–10 λεπτά
- Έχετε ιστορικό καρδιακής νόσου και ο πόνος μοιάζει με προηγούμενα επεισόδια
- Συνοδεύεται από δύσπνοια, εφίδρωση ή αίσθηση λιποθυμίας
- Εμφανίζεται σε ηλικιωμένο άτομο ή διαβητικό, ακόμα και χωρίς τυπικά συμπτώματα
- Ο πόνος εμφανίζεται επαναλαμβανόμενα κατά την άσκηση ή το στρες
- Είστε άνω των 40 ετών με παράγοντες κινδύνου (κάπνισμα, υπέρταση, διαβήτης, δυσλιπιδαιμία, οικογενειακό ιστορικό πρώιμης εμφάνισης στεφανιαία νόσου)
- Ο πόνος σας ανησυχεί, ακόμα και αν έχει ήπια χαρακτηριστικά
Συχνές παρανοήσεις
«Αν δεν πονάει στα αριστερά, δεν είναι καρδιά»
Λανθασμένο. Ο καρδιακός πόνος μπορεί να εντοπίζεται κεντρικά ή ακόμα και δεξιά. Επιπλέον, μπορεί να εκδηλωθεί μόνο ως αδιαθεσία, ναυτία ή δύσπνοια χωρίς κανέναν πόνο, ιδιαίτερα σε γυναίκες και διαβητικούς.
«Είμαι νέος, δεν κινδυνεύω»
Η ηλικία μειώνει τον κίνδυνο, αλλά δεν τον μηδενίζει. Ιδιαίτερη προσοχή σε όσους έχουν θετικό οικογενειακό ιστορικό (μπαμπάς ή μαμά με έμφραγμα ή stents ή καρδιοχειρουργική επέμβαση σε νεαρή ηλικία).
«Με πιάνει και περνάει γρήγορα, δεν είναι σοβαρό»
Η ασταθής στηθάγχη μπορεί να δίνει επεισόδια που υποχωρούν σε λίγα λεπτά, αλλά αποτελεί καρδιολογική επείγουσα κατάσταση που χρειάζεται άμεση αξιολόγηση.
Συμπέρασμα
Ο πόνος στο στήθος δεν είναι πάντα καρδιακός, αλλά πρέπει πάντα να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη. Η έγκαιρη αξιολόγηση από ειδικό, με ηλεκτροκαρδιογράφημα και βασικές εξετάσεις αίματος, επαρκεί συνήθως για να αποκλειστεί ή να επιβεβαιωθεί η καρδιολογική αιτία στην οξεία φάση. Ωστόσο, σε κάποιες περιπτώσεις θα χρειαστεί περαιτέρω διερεύνηση. Όπως και να έχει, μην περιμένετε να «δείτε αν περάσει» όταν τα συμπτώματα σας ανησυχούν.